احمد کایا نه تنها در تاریخ موسیقی معاصر ترکیه، بلکه یکی از ماندگارترین خواننده ها و ترانه سرایان میباشد که در جای جای این کره خاکی دوستداران بسیاری دارد و هنرش هنری است مردمی، جاودانه و جهانی.
این سه ترجمه از آثار او را تقدیم میکنم به هواداران او
روحش شاد، یادش گرامی
جوانی من
کو شادی من؟کجاست؟
توپ و چرخ من کجاست؟
کو پیراهنم
که به شاخه های گیلاس گیر کرد؟
کودکی مرا بی خبر از من ربودند
مادر جان!بی پنجره ماندم
بادبادک من به سیم ها گیر کرد
کو جوانی من کجاست؟
همانند نان تازه و عشق تازه
بخار آن بینی ام را میسوزاند
آه... چه چیزی بهتر از زیبایی است؟
تا بزرگ شوم هزار پاره شدم
مادر جان!این دیگر چه چیزی است؟
طعام گرگها شدم
کو جوانی من؟ کجاست؟
کو شادی من؟ کجاست؟
آکواریوم من قناری هایم؟
گل کاکتوس من که برایش می لرزیدم
کتاب هایم را بردند
مادر جان! دیوارها حرف نمی زنند
هیچ دری باز نمی ماند
کو جوانی من؟ کجاست؟
مادر جان! قطرات باران را انبار کن
در آتش زمانه سوختم
کو جوانی من کجاست؟
گرفتار
گرفتار شده ام دروغ نیست
شب و روز بر من هجوم آورده اند
و من شکست خورده ام...
دلدادگی های من سرکوب شد
در دیاری دور دست هستم
روز به خیر مادرم؛
روز به خیر پدر جان؛
باز سحر میشود؛
نگو که سحر نخواهد شد؛
درونم را درد فرا می گیرد.
قلب خود را سپر انگاشتم و
به کوچه ها رفتم ؛
در قهوه خانه ها نشستم
با مردم سخن گفتم
دلتنگ شدم؛
غمبار و اندوهگین به دوستان خود
مادر امروز نیز نمردم.
درها بسته بود و پرده ها افتاده؛
صدای اسلحه دورادور به گوش می رسید
یک طرفم به هجران
و سوی دیگرم به زندگی بود؛
امروز هم زنده ماندم مادر!
پنداشتم که اسلحه ای به سویم گرفته اند
و شاخه ای بر کمر باد هستم
ترسیدم خندیدم بر خود شوریدم
مادر امروز هم زنده ماندم!
در من اینگونه احساس های عجیب
نمیدانم از کجا میآید و به کجا میرود
اینک بازگشتم
تلخی ها از قلبم به مغزم سرازیر میشود
امروز هم زنده ام مادر!
Giderim
Ahmet Kaya
Artık seninle duramam
Bu akşam çıkar giderim
Hesabım kalsın mahşere
Elimi yıkar giderim
Sen zahmet etme yerinden
Gürültü yapmam derinden
Parmaklarımın üzerinden
Su gibi akar giderim
Artık sürersin bir sefa
Ne cismim kaldı ne cefa
Şikayet etmem bu defa
Dişimi sıkar giderim
Bozar mı sandın acılar
Belaya atlar giderim
Kurşun gibi mavzer gibi
Dağ gibi patlar giderim
Kaybetsem bile herşeyi
Bu aşkı yırtar giderim
Sinsice olmaz gidişim
Kapıyı çarpar giderim
Sana yazdığım şarkıyı
Sazımdan söker giderim
Ben ağlayamam bilirsin
Yüzümü döker giderim
Köpeklerimden kuşumdan
Yavrumdan cayar giderim
Senden aldığım ne varsa
Yerine koyar giderim
Ezdirmem sana kendimi
Gövdemi yakar giderim
Beeddua etmem üzülme
Kafama sıkar giderim
میروم
ديگر نميتوانم با تو باشم
امشب بيرون خواهم رفت
حسابم به روز قيامت
دست ميكشم و ميروم
تو به زحمت نخواهي افتاد
در درونت هيچ هياهويي به پا نميكنم
از روي انگشتانت
مثل آب روان خواهم شد
ميتواني براي خودت خوش باشي
نه جسمم مانده و نه آزاري از من
اين بار ديگر شكايت نميكنم
دندان ميكشم و ميروم
گمان ميكني تلخيها به پايان ميرسند؟
در مصيبت رهايت ميكنم و ميروم
مثل گلوله، مثل گلولهي تفنگ ماوزر
مثل كوه منفجر ميشوم و ميروم
شده همه چيزم را از دست بدهم
اين عشق را قطع كرده و ميروم
رفتنم به آهستگي نخواهد بود
به در ضربه ميزنم و ميروم
ترانهاي كه براي تو نوشته بودم
در سازم مينوازم و ميروم
ميداني كه گريه نميكنم
چهرهام را تهي ميكنم و ميروم
از سگهايم، از پرندهام
از فرزندم ميگذرم و ميروم
هر چه كه از تو گرفتهام
سر جايش گذاشته و ميروم
خودم را براي تو لوس نميكنم
خودم را ويران كرده و ميروم
نفرينت نميكنم نگران نباش
سرم را محكم بسته و ميروم
سایت رسمی احمد کایا
آلبومها
- Ağlama Bebeğim (۱۹۸۵)
- Acılara Tutunmak (۱۹۸۵)
- Şafak Türküsü (۱۹۸۶)
- An Gelir (۱۹۸۶)
- Yorgun Demokrat (۱۹۸۷)
- Başkaldırıyorum (۱۹۸۸)
- Resitaller-۱ (۱۹۸۹)
- İyimser Bir Gül (۱۹۸۹)
- Resitaller-۲ (۱۹۹۰)
- Sevgi Duvarı (۱۹۹۰)
- Başım Belada (۱۹۹۱)
- Dokunma Yanarsın (۱۹۹۲)
- Tedirgin (۱۹۹۳)
- Şarkılarım Dağlara (۱۹۹۴)
- Beni Bul (۱۹۹۵)
- Yakamoz (۱۹۹۶)
- Dosta Düşmana Karşı (۱۹۹۸)
- Hoşçakalın Gözüm (۲۰۰۱)
- Biraz da Sen Ağla (۲۰۰۳)
- Kalsın Benim Davam (۲۰۰۵)
احمد كايا خواننده ی شهير تركيه در سال ۱۹۵۷ در شهر مالاتيای تركيه به دنيا آمد.زمانی كه نوجوانی بيش نبود به خاطر شرايط دشوار زندگی پدر،به همراه خانواده به شهر استانبول نقل مكان كردند.پدر او كه قبلا در يك كارخانه نساجی كار ميكرد در استانبول در نمايشگاهی به پادوئی مشغول شد.خود در وصف اين وضعيت ميگفت"هر روز كه از مدرسه به سوی خانه ميرفتم پدر را ميديدم كه مشغول شستشوی اتومبيل است و همه گاه پيش خود ميگفتم هنگامی كه بزرگ شدم برای پدر نمايشگاهی خواهم خريد تا ارباب خود باشد ."اما اين رويائی بيش نبود چرا كه اندكی بعد پدر با مرگ خود،خانواده را تنها گذاشت.او كه كوچكترين عضو خانواده بود در شرايط بسيار دشوار و سخت گذران زندگی ميكرد.خود ميگفت"روزهائی بود حتی قادر به تهيه بليط برای استفاده از اتوبوس شهری نبودم ."
دوران جوانی كايا برابر شد با كودتای﴿كنان اورن﴾و خفقان شديدی كه بر فضای سياسی جامعه تركيهتحميل گرديد.او كه به شدت مخالف وضع موجود بود در سال ۱۹۸۵ به كمك دوستان خود آلبومی از ترانههايش را منتشر كرد كه به گفتهاش هيچ اميدی به استقبال آن از طرف مردم نداشت و تنها در پی آن بود كه بوسيله ی ترانه هايش اعتراض خود را را به شرايط حاكم اعلام دارد.چند روز پس از عرضه آلبوم ماموران قضايی تركيه كاست او را به دليل وجود چند ترانه ی سياسی جمع آوری نمودند.پس از اعتراضفراوان،در نهايت فروش كاست او آزاد اعلام شد.همين فعل و انفعالات سبب شهرت نام كايا گشت وکاست او با استقبال نسبتا خوبی مواجه شد.
آلبوم دوم او ترانهی شفق نام داشت.وجود شعری به همين نام از﴿اولكو تامر﴾كه به دليل داشتن افكار سياسی در انتظار اعدام بود،موجب آوازهی هر چه بيشتر كايا شد.
اما كايا در سال ۱۹۸۷ در پی آشنايی با﴿يوسف هايال اوغلو﴾ فصل جديدی را در زندگی هنری خود آغاز كرد. آلبوم بپا میخيزيم كه بيشتر شعرهايش از هايال اوغلو بود در شرايط انسداد شديد سياسی تركيه،او را در زمرهی خوانندگان برتر و معترض تركيه قرار داد.
كايا در تمام سالهای خوانندگی با شعرای بزرگ تركيه همكاری كرد.علاوه بر هايال اوغلو،بزرگانی همچون ﴿آتيلا ايلهان﴾و﴿اورهان كوتال﴾از جمله شعرائی بودند كه كايا از شعرهای آنها استفاده میكرد.لقب كايا "دموكرات خسته"بود كه برگرفته از كاستی به همين نام از او بود.حضور او در هر مكانی مشكلاتی را بوجود می آورد چرا كه با سخنانش مخالفان آزادی در تركيه را آزار ميداد.به همين جهت،كايا سالها از اجرای كنسرت در داخل تركيه محروم شده بود.خود می گفت كاری خواهد كرد كه هيچ گاه از ذهن مخالفانش پاك نگردد و همه گاه آنها را خواهد آزرد.يك بار در برنامهای تلوزيونی اعلام كرد كفنخویش را هر زمان با خود حمل میکند و هر لحظه آمادهی مرگ در راه آزادیست.
كايا در سال ۹۸ در مراسم اهدای جايزه ی سال به برترينهای تركيه ﴿جوايز انجمن روزنامه نگاران﴾ اعلام كرد كه در آلبوم جديد خود ترانهای كردی اجرا خواهد كرد و سپس كانالهای رسانهای تركيه را تهديد كرد كه در صورت عدم پخش كليپ آن،بايد پاسخگوی مردم باشند.همين مساله موجب گرديد كه مخالفان كردهای تركيه كه همان ملی گرايان افراطی آن كشور بودند،اعتراض وسيعی به او نمايند.به دليل وقوع درگيری هايی در آن مراسم،روز بعد دادگاه امنيتی تركيه كايا را احضار نموده و بازداشت كرد.ساعاتی بعد،پس از اعتراض وکلای کایا، او را به قرار وثیقه آزاد کردند.
كايا متهم بود كه سالها قبل در چند كشور اروپايی از جمله بلژيك و آلمان كنسرتهايی به حمايت از حزب پ. ك. ك برگزار كرده است.چند ماه بعد از اين ماجرا،كايا به قصد برگزاری كنسرت راهی فرانسه شد و به دليل جو نامناسب تركيه بر اثر غوغای رسانههای گروهی بر عليهاش،تصميم به اقامت در آن كشور گرفت.او به كمك همسر﴿فرانسوا ميتران﴾رئيس جمهور فقيد فرانسه،توانست اقامتی يكساله دريافت كند.در همين حال كايا در دادگاه تركيه به ده سال حبس بصورت غيابی محكوم گرديد.چند ماه پس از اين وقايع،در صبحگاه ۱۶ نوامبر ۱۹۹۹ در سن ۴۲ سالگی به سبب حمله قلبی در شهر پاريس ديده از جهانفرو بست.
كايا در مجموع ۲۱ آلبوم از ترانههايش به يادگار گذاشته است كه ۱۹ كاست قبل از مرگ و ۲ كاست بعدی پس از مرگش به كوشش همسر وفادارش منتشر شده است.معروفترين آلبوم او ﴿ترانه هايم برای كوهها﴾ منتشر شده به سال ۹۴ نام دارد كه بيش از ۵/۱ ميليون كاست فروش كرد و جز پر فروشترين آلبومهای تاريخ موسيقی تركيه است.معروفترين اثر او ﴿با گريههايمان﴾از همين آلبوم است كه موافقان و حتی مخالفانش را به تحسين واداشت.شعر ترانههای او در قالب سبك﴿پروتست﴾ارائه شده و بدين سبب او را بنيانگذار سبك پروتست در تركيه ميدانند.آنچنان كه از لحاظ موزيك او را پايه گذار سبك موسيقی آزاد درترکیه میخواند.
رك گويی و جرات فراوان از مشخصههای بارز كايا بود.خود ميگفت كه هميشه بر لبه پرتگاه قدم ميدارد و از اين كار نيز هيچ ابائی ندارد.آرامگاه او در گورستان﴿پرلاتنر﴾ پاريس واقع است.همسر او با بازگرداندن جنازه اش به تركيه مخالفت نمود و اعلام كرد كه تركيه شايستگی آن را ندارد كه مرد بزرگی چون او در خاكآن دفن گردد.
شعار كايا احترام به عقيده و آزادی انديشه بود و عمر خود را نيز در اين راه نثار كرد.تاريخ تركيه،كايا رابخاطر تاثیری که بر موسیقی و فضای سیاسی برگرفته از آن گذاشت هرگز فراموش نخواهد کرد.
